Atık Beyanı (TABS): Kim Yapar, Son Tarih Ne Zaman, Nelere Dikkat Edilmeli?

Her yıl Ocak ayı geldiğinde çevre sorumlularının takvimine aynı iş girer: bir önceki yılın atıklarını beyan etmek. Sahada hâlâ "TABS" olarak anılan bu işlem, aslında Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin atık üreticisine yüklediği yıllık atık beyanı yükümlülüğüdür. Bu rehberde atık beyanını kimin yapacağını, son tarihi, beyanın bugün hangi sistemde yapıldığını ve sık rastlanan hataları pratik bir dille ele alıyoruz.

Dayanak: Atık Yönetimi Yönetmeliği madde 9

Atık Yönetimi Yönetmeliği (2/4/2015 tarihli, 29314 sayılı Resmî Gazete), atık üreticisinin yükümlülüklerini 9. maddesinde sayar. Beyana ilişkin bent özetle şunu söyler:

• Atık beyan formu, her yıl Ocak ayı itibarıyla başlanarak en geç Mart ayı sonuna kadar doldurulur.
• Form, bir önceki yıla ait bilgileri içerir ve Bakanlığın çevrimiçi uygulaması üzerinden doldurulup onaylanır.
• Onaylanan formun çıktısının bir nüshası beş yıl saklanır.

Yani 2026 yılında üretilen atıkların beyanı, Ocak 2027'de açılan dönemde ve en geç 31 Mart 2027'ye kadar yapılmalıdır.

TABS bugün nerede? Sistem adlarını netleştirelim

TABS, "Tehlikeli Atık Beyan Sistemi" olarak bilinen eski uygulamanın kısaltmasıdır. Bugün beyan, Bakanlığın Entegre Çevre Bilgi Sistemi (EÇBS) içindeki Atık Yönetimi Uygulaması üzerinden yapılıyor. Uygulama menüsünde TABS adı hâlâ beyan modülünü ifade ediyor; MoTAT (taşıma takibi) ve kütle denge bildirimleri de aynı uygulamanın içinde yer alıyor. Tehlikesiz atıklar da bu beyana dahildir; beyan yalnızca tehlikeli atıklarla sınırlı değildir.

Kim beyan eder?

Beyan yükümlülüğü atık üreticisine aittir. Pratikte bu, atığın oluştuğu her tesis için ayrı beyan anlamına gelir. Birden fazla şubesi olan işletmeler, sistemdeki tesis kayıtlarının doğru açıldığından emin olmalıdır.

Taşıyıcılar ve atık işleme tesisleri sizin yerinize beyan yapmaz. Tesisler kabul ettikleri atıkları kendi bildirimleriyle (kütle denge sistemi) sisteme girer; bu kayıtlar sizin beyanınızla karşılaştırılabilir. Çevre danışmanlık firması veya çevre görevlisi beyanı işletme adına hazırlayabilir, ancak yükümlülük işletmede kalır.

Adım adım beyan

1. Giriş: e-Devlet ile EÇBS'ye girin, Atık Yönetimi Uygulaması'nı ve beyan yapılacak tesisi seçin.
2. Tesis bilgileri: Adres, iletişim ve yetkili bilgilerini güncelleyin. Onay kodu tesis kaydındaki e-posta adresine gittiği için bu adresin güncel olması önemlidir.
3. Faaliyet kodu (NACE): Ana faaliyeti ve varsa ikincil faaliyetleri doğru girin.
4. Atık satırları: Her atığı altı haneli atık koduyla, yıllık miktarı kilogram cinsinden girin. Atığın akıbetini seçin: tesis dışına gönderim, ihracat veya yıl sonunda stokta kalan miktar. Tesis dışı gönderimlerde alıcı tesisi ve işlem yöntemini belirtin.
5. Kontrol ve onay: Girdileri yıl içindeki taşıma kayıtlarıyla karşılaştırın, ardından e-postaya gelen kodla onaylayın. Beyan "onaylandı" durumuna geçmelidir.
6. Arşiv: Onaylı beyanın çıktısını alın ve beş yıl saklayın.

Onaylanan beyan sistemde doğrudan düzeltilemez. Uygulamada hata fark edildiğinde onayın kaldırılması için il müdürlüğüne başvurulur; bunu beyan dönemi bitmeden yapmak gerekir.

Nelere dikkat edilmeli?

1. Beyan ile taşıma kayıtları tutarlı olmalı

Yıl içinde MoTAT üzerinden tesise gönderdiğiniz miktarlar ile beyanınızdaki "tesis dışı" miktarlar örtüşmelidir. Tesislerin kabul kayıtları da sistemdedir; büyük farklar denetimde soru işareti yaratır. Her sevkiyatın tesis kabul belgesini yıl boyunca düzenli dosyalamak, Mart ayındaki işi ciddi biçimde kısaltır. UATF akışı için UATF rehberimize bakabilirsiniz.

2. Küçük gönderimleri unutmayın

Tek seferde 50 kg altı gönderimler lisanslı araç şartından muaftır, ama yıl içinde üretilen atığın parçasıdır ve beyana girer. Bu konu için 50 kg altı tehlikeli atık rehberimize göz atın.

3. Stok satırı geçici depolama süresiyle çelişmemeli

Yıl sonunda tesiste bekleyen atık "stok" olarak beyan edilir. Ancak tehlikeli atıklar geçici depolamada en fazla 6 ay bekletilebilir (Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 13). Beyanınızda büyük ve eski bir tehlikeli atık stoku görünüyorsa, bu geçici depolama süresinin aşıldığı izlenimi verebilir. Ayrıntılar için geçici depolama rehberimize bakın.

4. Doğru atık kodu

Aynı atığı yıl içinde farklı kodlarla göndermek hem beyanı hem tesis kabulünü zorlaştırır. "M" işaretli kodlarda tehlikesiz seçeneği kullanılacaksa yönetmelik bunun yetkili laboratuvar analiziyle belgelenmesini ister. Kodları gözden geçirmek için atık kodları sayfamızı kullanabilirsiniz.

5. Birim ve yuvarlama

Beyan kilogram cinsindendir. Ton ya da litre üzerinden tutulan iç kayıtları dönüştürürken yoğunluk ve birim hatalarına dikkat edin; sıvı atıklarda litre ile kilogram aynı değildir.

6. Diğer beyanlarla karıştırmayın

Ambalaj atıkları, atık yağlar, atık pil ve akümülatörler gibi bazı akışların kendi yönetmeliklerinde ayrıca bildirim yükümlülükleri bulunabilir. Bu yükümlülükler yıllık atık beyanının yerine geçmez; işletmenizin hangi bildirimlere tabi olduğunu ayrıca kontrol edin.

2026 değişikliğiyle bağlantısı

6 Ekim 2026'da yayımlanan Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik değişikliği, çevre danışmanlık firmalarının aykırılık ve uygunsuzlukları aylık faaliyet raporlarına işlemesini ve belirli sürelerde yetkili makama bildirmesini düzenledi. Atık beyanı ve taşıma kayıtlarındaki eksikler de bu raporlarda gündeme gelebilir. Ayrıntılar için Çevre Yönetimi Hizmetleri Yönetmeliği 2026 değişikliği rehberimize bakabilirsiniz.

Taşıyıcı olarak bizim katkımız

Beyanı biz yapmıyoruz; beyan atık üreticisinin yükümlülüğüdür. Ati Nakliye olarak katkımız, taşıdığımız her sevkiyatı MoTAT'ta kayıt altına almak ve tesisten kabul belgesini size iletmek. Böylece yıl sonunda elinizde beyanla karşılaştırabileceğiniz düzenli bir kayıt olur. Lisanslı taşıma hizmetimiz için tehlikeli atık taşıma sayfamıza, firmamız hakkında bilgi için kurumsal sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Atık beyanının son tarihi ne zaman?

Yönetmeliğe göre beyan her yıl Ocak ayı itibarıyla başlar ve en geç Mart ayı sonuna kadar yapılır. 2026 yılı atıkları için son gün 31 Mart 2027'dir.

TABS ile Atık Yönetimi Uygulaması aynı şey mi?

TABS, beyan modülünün eski ve hâlâ kullanılan adıdır. Beyan bugün EÇBS içindeki Atık Yönetimi Uygulaması üzerinden yapılır.

Sadece tehlikesiz atık üreten işletme de beyan yapar mı?

Yıllık atık beyanı atık üreticisinin genel yükümlülüğüdür ve tehlikesiz atıkları da kapsar. İşletmenizin durumunu il müdürlüğünüzle teyit etmenizi öneririz.

Onayladığım beyanda hata buldum, ne yapmalıyım?

Onaylı beyan sistemde doğrudan değiştirilemez. Uygulamada il müdürlüğüne başvurarak onayın kaldırılması istenir; bunu beyan dönemi içinde yapmak gerekir.

Beyan çıktısını ne kadar saklamalıyım?

Yönetmelik, onaylanan formun bir nüshasının beş yıl saklanmasını öngörür.

Beyanınızdaki atık türleri ve miktarları atık yönetim planınızla tutarlı olmalıdır; plan kuralları için endüstriyel atık yönetim planı yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Beyan dönemi ve ekranlar Bakanlık duyurularıyla değişebileceğinden işleminizden önce güncel mevzuatı ve il müdürlüğü duyurularını kontrol edin.

Yıl boyunca düzenli ve kayıtlı tehlikeli atık taşıması için teklif formu üzerinden bize ulaşabilir, 0212 323 24 35 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.